މަނީ ލޯންޑަރިންގ: ދުނިޔެއާއި ރާއްޖޭގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް
# މަނީ ލޯންޑަރިންގ: މާލީ ނިޒާމަށް އޮތް ނުރައްކަލާއި ރާއްޖޭގެ ޙާލަތު
ގާނޫނާ ޚިލާފު މުއާމަލާތްތަކުން ލިބޭ ފައިސާ، ގާނޫނީ ގޮތުން ހޯދާފައިވާ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަކީ ގައުމުތަކުގެ އިގްތިސާދާއި ސަލާމަތަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. މަނީ ލޯންޑަރިންގ (ފައިސާ ހުދުކުރުން) އަކީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި ޖަރީމާއެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، ޚާއްސަކޮށް ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ގިނަ ގައުމުތަކުގައި، މިކަމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެފައިވާއިރު، ރާއްޖެއަކީ ވެސް މި ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވެފައިވާ ގައުމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދުގެ ބޮޑުބައެއް ބިނާވެފައިވަނީ ޓޫރިޒަމާއި މާލީ ޚިދުމަތްތަކަށް ކަމަށްވުމުން، މިފަދަ ޖަރީމާތަކަށް އޮތް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ފުރުސަތުތައް ގިނަވެއެވެ. މި އާޓިކަލްގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލައިލާނީ މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ކޮބައިކަމާއި، މިކަމުން ގައުމުތަކަށް ކުރާ އަސަރުތަކާއި، ޚާއްސަކޮށް ރާއްޖޭގެ ޙާލަތާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ.
## މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ކޮބައި؟
މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ކުށެއް ކުރުމަށްފަހު ލިބޭ ފައިސާ، އޭގެ އަސްލު ނުވަތަ މަންމާ ފޮރުވައި، ގާނޫނީ ގޮތުން ހޯދާފައިވާ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ދެއްކުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެކެވެ. މިކަމުގައި މައިގަނޑު ތިން މަރުޙަލާއެއް ހިމެނެއެވެ:
1. **ހުށަހެޅުން (Placement):** ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާފައިވާ ފައިސާ، ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވައްދާނެ ގޮތެއް ހޯދުން. މިސާލަކަށް، ބޭންކު އެކައުންޓުތަކަށް ކުދިކުދި އަދަދުތަކުން ފައިސާ ޖަމާކުރުން ނުވަތަ ވިޔަފާރިތަކަށް ޖަމާކުރުން.
2. **ފޮރުވުން (Layering):** ފައިސާގެ އަސްލު ނުވަތަ މަންމާ ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި އެތައް މުއާމަލާތްތަކެއް ކުރުން. މިސާލަކަށް، އެއް އެކައުންޓުން އަނެއް އެކައުންޓަށް ފައިސާ ބަދަލުކުރުން، ބައިނަލްއަގުވާމީ ފައިސާ ބަދަލުކުރުން، ނުވަތަ މުދާ ގަތުމާއި ވިއްކުން.
3. **އެއްކޮށްލުން (Integration):** ސާފު ފައިސާގެ ގޮތުގައި އެ ފައިސާ އެނބުރި އިގްތިސާދަށް ގެނައުން. މިސާލަކަށް، ވިޔަފާރިތަކުގައި އިންވެސްޓުކުރުން، މުދާ ގަތުން، ނުވަތަ ޝެއަރ ގަތުން.
މި ތިން މަރުޙަލާގެ ސަބަބުން، ޖިނާއީ ފައިސާ ގާނޫނީ ފައިސާގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެ ގޮތް މެދުވެރިވެއެވެ.
## މަނީ ލޯންޑަރިންގ އިން ކުރާ އަސަރު
މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ގައުމުތަކުގެ އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުމަށާއި، ސިޔާސީ ހަމަޖެހުމަށާއި، ގައުމީ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ ކުރާ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމުތަކަށް ކުރާ ބައެއް މުހިންމު އަސަރުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ:
* **އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުން ގެއްލުން:** ގާނޫނާ ޚިލާފު މުއާމަލާތްތަކުން ލިބޭ ފައިސާ އިގްތިސާދަށް ވަނުމުން، ފައިސާގެ އަގު ދަށްވުމާއި، ބާޒާރުގެ ހަމަޖެހުން ގެއްލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ.
* **ކޮރަޕްޝަން އާންމުވުން:** މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ކޮރަޕްޝަން އާންމުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ގާނޫނާ ޚިލާފު ފައިސާ ދައުރުވުމުން، ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ އިތުބާރު ގެއްލި، ނުފޫޒު ފޯރުވުން އާންމުވެއެވެ.
* **ޓެރަރިޒަމް ފައިނޭންސް ކުރުން:** ގާނޫނާ ޚިލާފު ފައިސާގެ ބޭނުންކޮށްގެން ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތަކަށް ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެއެވެ. މިއީ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ކުރާ އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކާތެރި އަސަރެވެ.
* **ބައިނަލްއަގުވާމީ މަގާމު ދަށްވުން:** މަނީ ލޯންޑަރިންގ އާއި ދެކޮޅަށް ފުރިހަމައަށް މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ގައުމުތަކަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފައިނޭންޝިއަލް އިންސްޓިޓިއުޝަންތަކުގެ އިތުބާރު ގެއްލި، އެހީތެރިކަން ލިބުން ދަތިވެއެވެ.
## ރާއްޖޭގެ ޙާލަތު
ރާއްޖެއަކީ ކުޑަ، ގުދުރަތީ ރީތިކަން ލިބިފައިވާ، ޓޫރިޒަމަށް ބިނާވެފައިވާ އިގްތިސާދެއް އޮންނަ ގައުމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ ފައިސާގެ މުއާމަލާތްތައް ގިނަވެ، މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ފުރުސަތުތައް ބޮޑުވެއެވެ. ޓޫރިޒަމްގެ ސިނާއަތުން ލިބޭ ގިނަ އަދަދެއްގެ ފައިސާ ބޭންކިންގ ނިޒާމުން ބޭރުގައި މުއާމަލާތްކުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮތުމަކީ ވެސް މިފަދަ ޖަރީމާތަކަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ.
ރާއްޖެ ވަނީ މަނީ ލޯންޑަރިންގ އާއި ދެކޮޅަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައެވެ. 2014 ވަނަ އަހަރު މަނީ ލޯންޑަރިންގ މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރެވި، 2020 ވަނަ އަހަރު އެ ގާނޫނަށް ވަނީ އިސްލާހުތަކެއް ގެނެސްފައެވެ. މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ފިނޭންޝިއަލް އިންޓެލިޖެންސް ޔުނިޓް (އެފް.އައި.ޔޫ) އާއި މޯލްޑިވްސް މަނިޓަރީ އޮތޯރިޓީ (އެމް.އެމް.އޭ) އާއި އަދި ދައުލަތުގެ އެހެނިހެން މުއައްސަސާތައް ގުޅިގެން މަނީ ލޯންޑަރިންގ އާއި ޓެރަރިޒަމަށް ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުން ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންދެއެވެ. 2023 ވަނަ އަހަރު ފައިނޭންޝިއަލް އެކްޝަން ޓާސްކް ފޯސް (އެފް.އޭ.ޓީ.އެފް) ގެ ގްރޭ ލިސްޓުން ރާއްޖެ ވަކިކުރެވުމަކީ މި ދާއިރާއިން ރާއްޖެއިން ކުރި މަސައްކަތުގެ ކާމިޔާބީއެކެވެ. ނަމަވެސް، މިކަމަށް އަބަދުވެސް ސަމާލުކަން ދޭންޖެހެއެވެ.
## މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރާއި ހައްލުތައް
މަނީ ލޯންޑަރިންގ އާއި ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި މާލީ މުއައްސަސާތަކާއި ސަރުކާރުގެ އެކި މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރު ވަރަށް މުހިންމެވެ. ބޭންކުތަކާއި ފައިނޭންސް ކުންފުނިތަކުން ކަސްޓަމަރުންނަށް ވަރުގަދަ ޗެކްތަކެއް ހެދުމާއި، ޝައްކުކުރެވޭ މުއާމަލާތްތައް ރިޕޯޓުކުރުމަކީ މިކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ހަމައެހެންމެ، އެފް.އައި.ޔޫ އާއި ޕޮލިހާއި، އެހެނިހެން ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތަކުން ވެސް މިފަދަ މައްސަލަތައް ތަހުގީގުކޮށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ އެއްބާރުލުން ބަދަހިކުރުމާއި، އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމަކީ ވެސް މިކަމަށް ކުރެވޭ މުހިންމު މަސައްކަތްތަކެކެވެ.
## ނިންމުން
މަނީ ލޯންޑަރިންގ އަކީ ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމަށް އަބަދުވެސް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް، ރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ އިގްތިސާދެއް އޮންނަ، ޓޫރިޒަމަށް ބިނާވެފައިވާ ގައުމުތަކަށް މިކަމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެފައިވެއެވެ. މި ޖަރީމާއިން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ގާނޫނީ އޮނިގަނޑު ހަރުދަނާކުރުމާއި، މުއައްސަސާތަކުގެ އެއްބާރުލުން އިތުރުކުރުމާއި، އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމަކީ ކެނޑިނޭޅި ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. މަނީ ލޯންޑަރިންގ އާއި ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ކޮންމެ މަސައްކަތަކީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުމަށާއި، ގައުމީ ސަލާމަތަށްޓަކައި ކުރެވޭ އަގުހުރި އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ.
