ގައުމީ ބަޖެޓަށް ބޮޑު ބުރަ: ކުރީ ސަރުކާރުތަކުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ

ކުރީ ސަރުކާރުތަކުގެ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ފާއިތުވި އަހަރު 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރި

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދައުލަތުގެ މާލީ ހާލަތަށް ބޮޑު ބުރައެއް ކަމަށްވާ ކުރީ ސަރުކާރުތަކުން ނަގާފައިވާ ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށް، ފާއިތުވި އަހަރު އެކަނިވެސް 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްފައިވާކަން ހާމަވެއްޖެއެވެ. މި އަދަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދަށް ބަލާއިރު، މިއީ ހުސްވެގެންދާ ވަރަށް ބޮޑު އަދަދެކެވެ. ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ބޮޑު ބައެއް ހަރަދުކުރެވެނީ، އާ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ނުވަތަ ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ އިޖުތިމާއީ ހިދުމަތްތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، މިދެންނެވި ދަރަނިތައް އަދާކުރުމަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން، މިހާރުގެ ސަރުކާރުގެ ތަރައްގީގެ އެޖެންޑާއަށް އެޅޭ ހުރަސްތަކާއި، ގައުމުގެ މާލީ މިނިވަންކަމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ މެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ.

ދަރަނީގެ ބުރަ: ދިވެހި އިގްތިސާދަށް އެޅޭ ބުރަ

9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާއަކީ ކުޑަ އަދަދެއް ނޫނެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބަޖެޓުގެ ބޮޑު ބައެކެވެ. މި ފައިސާ ހަރަދުކުރެވިފައިވަނީ، މީގެ ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން، ތަފާތު މަޝްރޫއުތަކަށް ނުވަތަ ދައުލަތް ހިންގުމަށް ނަގާފައިވާ ދަރަނިތައް ކުރުމަށެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެތެރޭގެ ދަރަންޏާއި، ބޭރުގެ ދަރަނި ހިމެނެއެވެ. މިފަދަ ބޮޑު އަދަދެއް ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ހޭދަކުރަންޖެހުމަކީ، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުގެ އެހެނިހެން ބައިތަކަށް ފިއްތުންތަކެއް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް، ސިއްހަތާއި ތައުލީމު، އަދި އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމަށް ދެވޭ ހަރަދުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ.

މާލީ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްތައް

މިހާރުގެ ސަރުކާރަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި، މިފަދަ ބޮޑެތި ދަރަނިތައް މެނޭޖްކުރުން ހިމެނެއެވެ. ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ބޮޑު ބައެއް ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ހުސްވާ ހިނދު، އާ މަޝްރޫއުތައް ފެށުމާއި، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ފުޅާކުރުމަށް ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ގައުމުގެ ތަރައްގީގެ ޕްލޭންތަކަށް އަސަރުކޮށް، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ވައުދުތައް ފުއްދުމަށްވެސް ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވެއެވެ. މާލީ މިނިވަންކަން ކުޑަވުމަކީ، ސިޔާސީ ނިންމުންތަކަށްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ ކަމެކެވެ.

ދަރަނި އިތުރުވި ސަބަބުތަކާއި އިގްތިސާދީ އަސަރުތައް

ކުރީގެ ސަރުކާރުތަކުން ދަރަނި ނަގާފައިވަނީ ތަފާތު ސަބަބުތަކާ ހެދައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި، ބޮޑެތި އަސާސީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހިންގުން، ގައުމީ ދިފާއީ ހަރަދުތައް، އަދި ބައެއް ފަހަރު އިގްތިސާދީ ދަތިތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި ނަގާފައިވާ ދަރަނި ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ދަރަނިތައް ނަގާފައިވަނީ، އޭގެ ދިގު ރާސްތާގެ އަސަރުތަކަށް އެހާ ބޮޑަށް ބެލުމެއް ނެތިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ދަރަނީގެ ބުރަ ބޮޑުވުމުގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ ކްރެޑިޓް ރޭޓިންގަށް އަސަރުކޮށް، ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުން ރާއްޖެއަށް އިންވެސްޓްކުރުމަށް ފަސްޖެހުން މެދުވެރިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފައިސާގެ އަގަށްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެއެވެ.

ދަރަނި މެނޭޖްކުރުމަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާއި ކުރިއަށް އޮތް މަގު

މިހާރުގެ ސަރުކާރަށް ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ، ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމުގެ އިތުރުން، ދަރަނި އިތުރުވިޔަ ނުދިނުމަށްޓަކައި މާލީ ސިޔާސަތުތައް ބައްޓަންކުރުމެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމާއި، އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް، ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ ހަރަދުތައް ހެޔޮކުރުމާއި، ޓެކްސްގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުން، އަދި އިގްތިސާދު ތަފާތު ދާއިރާތަކަށް ފުޅާކުރުން މުހިންމެވެ. މިފަދަ ބޮޑެތި މާލީ ބުރަތަކުން އަރައިގަތުމަށް، ކުރު މުއްދަތުގެ ހައްލުތަކަށްވުރެ، ދިގު މުއްދަތުގެ ދެމެހެއްޓެނިވި ސިޔާސަތުތައް ބޭނުންވެއެވެ.

ނިންމުން

ފާއިތުވި އަހަރު ކުރީ ސަރުކާރުތަކުން ނަގާފައިވާ ދަރަނި އަދާކުރުމަށް 9.8 ބިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރުމަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މާލީ ހާލަތު ކޮޅަކަށް ޖެހިފައިވާ މިންވަރު ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން، މިހާރުގެ ސަރުކާރަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެ، ރައްޔިތުންނަށް ދެވޭ ހިދުމަތްތަކާއި، ގައުމީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރަމުންދެއެވެ. މިފަދަ މާލީ ދަތިތަކުން އަރައިގަތުމަށްޓަކައި، ދައުލަތުގެ ހަރަދުތައް ރަނގަޅަށް ބަލަހައްޓައި، އާމްދަނީ އިތުރުކުރެވޭނެ އާ މަގުތައް ހޯދައި، ދެމެހެއްޓެނިވި މާލީ ސިޔާސަތުތަކެއް ތަންފީޒުކުރުން މުހިންމެވެ. ނޫންނަމަ، މި ދަރަނީގެ ބުރަ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށްވެސް ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.