ސައޫދީގެ ބަހާއި އަމަލާ ދިމާނުވާކަމުގެ ތުހުމަތު: އިރާނަށް ދެވޭ ހަމަލާތަކަށް އެހީތެރިވާކަމުގެ ތުހުމަތު
# ސައޫދީގެ ބަސްތަކާއި އަމަލުތައް: އިރާނަށް ދެވޭ ހަމަލާތަކަށް އެހީތެރިވާ ކަމުގެ ތުހުމަތުތައް
މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ހޫނު ބަހުސްތަކެއް ފެށިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ޕްރިންސް ސުލްތާން އެއަރބޭސްއިން، އިރާނަށް ހަމަލާދީ އެނބުރި އިޒްރޭލަށް ދާ ޖެޓުތަކަށް އެމެރިކާގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތަކުން ތެޔޮ އަޅައިދޭ ކަމުގެ ތުހުމަތުތަކެއް ވަނީ ކުރެވިފައެވެ. މި ތުހުމަތުތަކުގެ ސަބަބުން ސައޫދީ ސަރުކާރުގެ ރަސްމީ ބަޔާންތަކާއި، އެ ގައުމުގެ އަމަލުތަކާ ދެމެދު ބޮޑެތި ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. ސައޫދީ އޮފިޝަލުން ގަދަޔަށް ބުނަމުންދަނީ އެ ގައުމުގެ ބޯޑަރުތައް އެއްވެސް ގައުމަކަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ބޭނުން ނުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ފެންނަމުންދާ ކަންކަމުން މި ބަސްތަކާ ހަގީގަތާ ތަފާތު ބޮޑުކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.
## ތުހުމަތުތަކުގެ ތަފްސީލު
މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ގޮތުގައި، ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ޕްރިންސް ސުލްތާން އެއަރބޭސްގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާ އެމެރިކާގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރުތައް ވަނީ އިޒްރޭލުގެ ހަނގުރާމަ މަތީ މަތިންދާބޯޓުތަކަށް އިރާނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ފަހު، އަނބުރާ ދަތުރުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތެޔޮ ފޯރުކޮށްދީފައެވެ. މިކަންކަން ހިނގަމުންދަނީ މެދުނުކެނޑި އަދި ފާޅުގައި ކަމަށް ބައެއް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، މެދުއިރުމަތީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް ލޮޅުންތަކެއް އަންނާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ބޮޑުވެފައިވެއެވެ. އިރާނާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު އޮންނަ ދުޝްމަންކަން ދުވަހަކު ދުވަހަކަށް ގޯސްވަމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއިން މިފަދަ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކަންބޮޑުވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ދެކެމުންނެވެ. މި އަމަލުގެ ސަބަބުން، ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ސިޔާސީ ދައުރާ މެދު ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުންނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުންވެސް ސުވާލު އުފައްދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މިކަންކަން ހިނގަމުންދާއިރު، ސައޫދީގެ އިސް މިނިސްޓަރަކު ޓީވީއަށް އަރާ ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އެ ގައުމުގެ ބޯޑަރުތަކުން އެއްވެސް ގައުމަކަށް ހަމަލާ ދިނުމަށް ފުރުސަތު ނުދެއްވާނެ ކަމަށެވެ. މިފަދަ އަމަލީ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ފަހު، މިފަދަ ބަޔާންތައް ދިނުމަކީ ސައޫދީ ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭ ކަމެކެވެ. ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއަކީ އަބްރަހާމް އެކޯޑުތަކަށް ފަހު އިޒްރޭލާ ގުޅުން ބަދަހިކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ގައުމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އިރާނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް މިފަދަ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ސަރަހައްދުގައި އެ ގައުމުގެ ދައުރަށް އިތުރު ސުވާލު އުފައްދާ ކަމެކެވެ. މި ދެކޮޅު ނުޖެހޭ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން، ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ބަހާއި އަމަލުތައް ދެފުށްދެގޮތްކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.
އިރާނާއި ސައޫދީ އަރަބިއްޔާގެ ގުޅުން މިހާރުވެސް ހީނަރުވެފައިވާއިރު، މިފަދަ ތުހުމަތުތަކުގެ ސަބަބުން މި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ގޯސްވެ، ސަރަހައްދުގައި ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާއަކީ ސައޫދީގެ މުހިންމު އެކުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭއިރު، އިޒްރޭލުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ލިބުމަކީ، މި ތިން ގައުމުގެ ގުޅުންތައް އިރާނާއި އެ ގައުމުގެ އެކުވެރިންނަށް ފަޅައި އަރާނެ ކަމެކެވެ. މިއީ މެދުއިރުމަތީގެ ސަލާމަތީ ނިޒާމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާނެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. ސަރަހައްދުގައި ހަމަޖެހުން ގާއިމުކުރުމަށްޓަކައި، ގައުމުތަކުން ކަންކުރާނެ ގޮތްތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރުން މުހިންމެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުގައި، ސީދާ އަސްކަރީ ހަމަލާ ދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެހެން ފަރާތްތަކަށް ލޮޖިސްޓިކް ނުވަތަ އެހެނިހެން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ، ވަކި މަގްސަދެއް ހާސިލުކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވޭ އުކުޅެކެވެ. މިފަދަ އުކުޅުތަކުގެ ސަބަބުން، ހަމަލާ ދޭ ފަރާތާއި، އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތް ރަސްމީކޮށް ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއަށް ނުވަދެ، މަގްސަދު ހާސިލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެއެވެ. ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއިން މިފަދަ އުކުޅެއް ބޭނުންކުރާ ނަމަ، އެއީ އިރާނުގެ ސަރަހައްދީ ނުފޫޒު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި، ނުވަތަ އިޒްރޭލާ އޮންނަ ސިއްރު ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށްޓަކައި ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް މުހައްލިލުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން، މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ޝައްކުތައް އުފެދި، ފާޅުގައި ކަންކަމަށް އިންކާރުކުރަމުން ދާ ވަގުތު، ފަރުދާގެ ފުރަގަހުން އެހެން ކަންކަން ހިނގާކަމުގެ އިހުސާސްތައް ބޮޑުވެއެވެ.
މިފަދަ ތުހުމަތުތަކާއި، ރަސްމީ ބަޔާންތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ތަފާތުގެ ސަބަބުން، މެދުއިރުމަތީގެ ސުލްހައާއި ސަލާމަތަށް އޮތް ގޮންޖެހުންތައް އިތުރުވެއެވެ. ސައޫދީ އަރަބިއްޔާއިން މިކަމާ ގުޅިގެން ދުރަށް ވިސްނައި، ސަރަހައްދީ ސުލްހަ ބަދަހިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ގުޅުންތަކަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ އިތުބާރު ލިބޭނެ ގޮތަކާމެދު ސައޫދީ ސަރުކާރުން ވިސްނާވަޑައިގެންނެވުން މުހިންމެވެ. މި ދެކޮޅުނުޖެހޭ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ސިޔާސީ މަޝްރަހު އިތުރަށް ހީނަރުވެ، ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެދުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެދާނެއެވެ.
