މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ ބަދަލުތަކާއި އީރާނުގެ ދައުރު: ބައެއް ފަރާތްތަކުގެ ނަޒަރިއްޔާތު
މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަންޒަރަކީ އަބަދުވެސް ހަލަބޮލިކަމާއި ބަދަލުތަކުން ފުރިފައިވާ ތަނެކެވެ. މި ސަރަހައްދުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމާއި، މުސްތަޤްބަލުގައި އަންނާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ބަދަލުތަކާ މެދު އެކި ފަރާތްތަކުން ދަނީ އެކި ނަޒަރިއްޔާތު ހުށަހަޅަމުންނެވެ. މިގޮތުން، ބައެއް ތަހުލީލުކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަނީ އެމެރިކާގެ ނުފޫޒާއި އިޒްރޭލުގެ ބާރު ކެނޑިގެން ދިއުމާއި، ފަލަސްޠީނަށް މިހާރު ދިމާވެފައިވާ ހާލަތު ބަދަލުވެ، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްތައް ނެތިދިއުންފަދަ ކަންކަމަށް އުންމީދުކޮށްފައެވެ. މިފަދަ ބަދަލުތަކެއް އަންނަނީ ކޮން ސަބަބަކާ ހެދިތޯ ބަލާލުމުން، އެކި ފަރާތްތަކުން އީރާނަށް އިޝާރާތް ކުރެއެވެ. މި ލިޔުމުގައި މިފަދަ ނަޒަރިއްޔާތުތަކަށް އަލިއަޅުވައިލެވޭނެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިޔާސީ މަންޒަރުގައި ފާއިތުވި ދުވަސްތަކުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ފެނިފައެވެ. އެއްބާރުވެރިކަމުގެ ޒަމާން ނިމި، ބަހާރުވުމުގެ ސިޔާސަތުތައް ފެށިފައިވާކަމުގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަމުންދާކަމަށް ގިނަ ސިޔާސީ ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މިގޮތުން، އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުގެ ނުފޫޒު ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މަޑުމަޑުން ކެނޑިގެން ދާން ފަށާފައިވާ ކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ ދިރާސާވެރިން ދެކެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް މެދުއިރުމަތީގައި، އެމެރިކާގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ކުރިން ލިބުނު ބާރު މިހާރަކު ނުލިބޭ ކަމަށާއި، ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ ދައުރު ވަރުގަދަވަމުންދާ ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. އިޒްރޭލުގެ މަސްލަހަތުތައް ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުން ފަސްކުރަން ފަށާފައިވާކަން އެކި ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަންސަތަކުން ފެނިގެންދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާރުގެ ހަމަޖެހުމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ތެރޭގައި އެއްބައިވަންތަކަން އިތުރުކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުން ދާއިރު، އެއްބައިވަންތަކަމަށް ހުރަސްއަޅާ ފަރާތްތަކުގެ ދައުރު ކުޑަވެގެން ދިއުމަކީ ގިނަ ބަޔަކު އުންމީދުކުރާ ކަމެކެވެ. މުސްލިމުންގެ ނަމުގައި ތިބެގެން، އެކި ނަންނަމުގައި އިސްލާމީ އުންމަތް ބައިބައިކޮށް، ފިތުނަ ފަސާދަ އުފައްދަމުންދާ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ މަސައްކަތްތަކަށް ހުރަސް އެޅި، އެފަދަ ފަރާތްތަކުގެ ނުފޫޒު ކެނޑިގެންދިއުމަކީ އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ އެތެރޭގައި ގިނަ ބަޔަކު އެދޭ ކަމެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި މުސްލިމް ޤައުމުތަކުގެ ގުޅުން ބަދަހިވެ، އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުން މުހިއްމުކަމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިފަދަ ހަރަކާތްތަކުގެ މަޤްސަދަކީ އިސްލާމީ އުންމަތް ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުން ކަމަށްވެސް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
ފަލަސްޠީނުގެ މައްސަލައަކީ މެދުއިރުމަތީގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައެވެ. ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުރިމަތިވަމުންދާ އަނިޔާތަކާއި، އެމީހުންގެ ބިންތައް ގެއްލި، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ ކަމަކީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން ކުށްވެރިކުރާ ކަމެކެވެ. ޚާއްސަކޮށް ޣައްޒާގައި ހިނގަމުންދާ އިންސާނީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަޖިލިސްތަކުން އިޒްރޭލަށް ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުކުރަމުންދެއެވެ. މިހާރުގެ ހާލަތު ބަދަލުވެ، ފަލަސްޠީނުގެ މުސްލިމުންނަށް ލިބެމުންދާ އަނިޔާތައް ހުއްޓި، އެ ރައްޔިތުންނަށް ޖެހުނު ޙާލު އިޒްރޭލަށް ޖެހި، ޙައްޤު ހޯދުމަކީ، ފަލަސްޠީނަށް ތާއީދުކުރާ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ކުރާ އުންމީދެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ސަރަހައްދީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކޮށް، ދުނިޔޭގެ އެހެނިހެން ޤައުމުތަކުގެ އެހީތެރިކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރުމަށް ގޮވާލުންތައް އިތުރުވަމުންދެއެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި މިފަދަ ބަދަލުތައް ނާންނާނީ، ސަރަހައްދީ ބާރުތަކުގެ ނުފޫޒު އިތުރުވެގެންނެވެ.
ޢަރަބި ޤައުމުތަކުގައި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބޭސްތަކަކީ މި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ މިނިވަންކަމަށް ހުރަހަކަށްވާ ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މިފަދަ ބޭސްތައް ނައްތާލެވި، އެމެރިކާގެ ސިފައިން މި ގައުމުތައް ދޫކޮށްދިއުމަކީ ސަރަހައްދުގެ މިނިވަންކަމާއި، ދާޚިލީ ކަންކަމަށް ބޭރުގެ ނުފޫޒު ކުޑަވެގެންދާނެ ކަމެއް ކަމަށް މި ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި މި ސަރަހައްދުގެ ޤައުމުތަކުގެ އެއްބާރުލުން އިތުރުކޮށް، އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަސްލަހަތުތައް ނައްތާލުމަށް ބައެއް ހަރަކާތްތައް ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. މިފަދަ ބޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމަށް ބުރޫއަރާކަމަށް ބުނެ، ގިނަ ޤައުމުތަކުން ވަނީ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ބާރު ކުޑަކުރުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.
މި ހުރިހާ ބަދަލުތަކެއް އައުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކުގެ ފަހަތުގައި، ދުނިޔަވީ ސަބަބުތަކަށް ބަލާއިރު، އީރާނުގެ ދައުރު މުހިންމުކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ ތަހުލީލުކުރާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން މި ކަންކަމުގެ ފަހަތުގައި އޮތް މައިގަނޑު ދުނިޔަވީ ސަބަބަކީ ހަމަ އީރާނެވެ. އީރާނަށް ޝުކުރު ޙައްޤުކަމަށާއި، އީރާނުން މިފަދަ ކަންކަމުގައި ފަސް ނުޖެހި، ފޮނި ނުކަނޑާ ހަރަކާތްތެރިވާ ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. އީރާނުން ސަރަހައްދީ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާއި، އެޤައުމުގެ ބޭރުގެ ސިޔާސަތުތައް މިފަދަ ބަދަލުތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. 'ރެޒިސްޓަންސް އެކްސިސް' ނުވަތަ 'މުޤާވަމަތުގެ ނިޒާމު' ގެ ނަމުގައި އީރާނުން ސަރަހައްދުގައި ގިނަ ޖަމާއަތްތަކަކަށް ތާއީދުކުރާ ކަމަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ހިޒްބުﷲ، ހަމާސް، އަދި ހޫޘީން ފަދަ ޖަމާއަތްތަކަށް އީރާނުން ދެމުންދާ އެހީތެރިކަމާއި، ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާ އަދި އިޒްރޭލުގެ މަސްލަހަތުތަކާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ހަރަކާތްތަކުގެ ސަބަބުން، ކުރިން ފާހަގަކުރެވުނު އުންމީދުތައް ޙަޤީޤަތަކަށްވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުކަމަށް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ މާހައުލަށް ދާއިމީ ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމަށްވެސް އެފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ.
އެހެންކަމުން، މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަންޒަރުގައި ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ފެނި، އުންމީދުތަކެއް އުފެދެމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެމެރިކާ އާއި އިޒްރޭލުގެ ނުފޫޒު ކެނޑި، ފަލަސްޠީނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އިންސާފު ލިބި، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ މިނިވަންކަން އިތުރުވުމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ. މި މަސައްކަތްތަކުގެ ފަހަތުގައި އީރާނުގެ ދައުރަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް ކަމަށް ބައެއް ސިޔާސީ ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރާ އިރު، މިކަންކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ މުސްތަޤްބަލުގައި ދުނިޔޭގެ ސިޔާސީ ހާލަތަށް ކޮންފަދަ ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމަށް ވަޒަންކުރަންޖެހޭނެ ކަމެކެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ މުސްތަޤްބަލު ބިނާވެފައިވަނީ މިފަދަ ހަރަކާތްތަކާއި، ގައުމުތަކުގެ އެއްބާރުލުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް މިފަދަ ފަރާތްތަކުން ދެކެއެވެ. މިބަދަލުތައް ހިނގަމުންދާގޮތް ދުނިޔޭގެ މުސްތަޤްބަލަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެ
