ކުވައިތުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު: އަރަބި ސަލާމަތަށްޓަކައި ބޭރުގެ ބާރުތަކުން ވަކިވެ އަމިއްލަ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރަންޖެހޭ

ކުވައިތުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު، ޝައިޚް ސަލީމް ޢަބްދުﷲ އަލް-ޖާބިރު އަލް-ސަބާހު، އަރަބި ދުނިޔޭގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅިގެން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވައި، އަރަބި ލީގުން މިކަމުގައި ފެއިލްވެފައިވާކަމަށް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމާއި އަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އަރަބި ލީގަށް އެކަށީގެންވާ ދައުރެއް އަދާނުކުރެވޭކަން ފާހަގަކުރައްވައި، ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ބަރޯސާވުން ހުއްޓާލައި، އަރަބި ގައުމުތަކުން އަމިއްލައަށް އެ ނިޒާމު ގާއިމްކުރަން ޖެހޭކަމަށް ޝައިޚް ސަލީމް ވަނީ ގޮވާލައްވާފައެވެ. މި ބަސްފުޅުތަކަކީ، އަރަބި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް އަލުން މުރާޖާޢާކުރުމަށް ގޮވާލެއްވުމެއްގެ ގޮތުގައި، ސަރަހައްދީ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިގެންދިޔަ ބަސްފުޅުތަކެކެވެ. ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ އަމިއްލަ ދިފާޢީ ޤާބިލްކަން ހަރުދަނާކުރުމުގެ މުހިންމުކަން މި ބަސްފުޅުތަކުން ވަރަށް ސާފުކޮށް ދައްކުވައިދެއެވެ.

ޝައިޚް ސަލީމްގެ ބަސްފުޅުތަކުން ހާމަވަނީ، އެތައް ދިގު އަހަރުތަކެއް ވަންދެން އަރަބި ލީގުން ކުރި މަސައްކަތްތައް ނާކާމިޔާބީއާ ކުރިމަތިވެފައިވާކަމުގެ ކަންބޮޑުވުމެވެ. އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައްސަލަތަކުގައި އަރަބި ލީގަށް އެކަށީގެންވާ ދައުރެއް އަދާނުކުރެވުނެވެ. ސީރިޔާ، ލީބިޔާ، ޔަމަން އަދި އިރާޤު ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަތަކާއި، އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމުގައި އަރަބި ލީގުން ނުކުޅެދިފައިވާކަން އެއީ މިކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން، ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވެ، އެތެރޭގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލެވި، އެތައް ބަޔަކު ހާލުގައި ޖެހިފައިވާކަމަށް ޝައިޚް ސަލީމް ވިދާޅުވިއެވެ. އަރަބި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ސިޔާސީ ތަފާތުތަކާއި، އަމިއްލަ މަސްލަހަތުތަކަށް އިސްކަންދިނުމުގެ ސަބަބުން، އަރަބި ލީގުގެ ދައުރު ވަނީ ވަރަށް ބަލިކަށިވެފައިކަމަށްވެސް އެމަނިކުފާނު އިޝާރާތްކުރެއްވިއެވެ.

ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި ބަރޯސާވުމަކީ ދިގު މުއްދަތުގައި ސަރަހައްދަށް ގެއްލުންހުރި، ނުރައްކާތެރި ކަމެއްކަމަށް ޝައިޚް ސަލީމް ހާމަކުރެއްވިއެވެ. އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ބޭރުގެ ގައުމުތަކުން ސަރަހައްދީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުމުން، އެ ގައުމުތަކުގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތު ހިފެހެއްޓުމަށް އިސްކަންދީ، އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ހަގީގީ ބޭނުންތައް ފަހަތަށް ޖައްސާލެވޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ. މިއީ ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ މިނިވަންކަމާއި، އިސްތިގުލާލަށް ވެސް ނުރައްކާވާ، އަދި ދިގު މުއްދަތަށް ހަމަޖެހުން ގެއްލުވާލާ ކަމެކެވެ. ބޭރުގެ ސިފައިންނާއި ހަތިޔާރަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަރަބި ގައުމުތަކުން އަމިއްލަ ދިފާޢީ ޤާބިލްކަން ހަރުދަނާކޮށް، އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އެމަނިކުފާނު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އެކުވެރިކަން ބަދަހިކޮށް، އަމިއްލައަށް ކަންކަން ނިންމުމުގެ ބާރު ލިބިގަތުމަށް މިފަދަ ބަސްފުޅުތަކުން ބާރުއަޅައެވެ.

ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި އަމިއްލައަށް ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމުގެ ވިސްނުމަކީ، އަރަބި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން އިތުރުކޮށް، އެއްގަލަކަށް އަރުވައިގެން ކުރެވޭނެ ކަމެއްކަމަށް ޝައިޚް ސަލީމް ވަނީ ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، ގުޅިފައިވާ އަސްކަރީ ބާރެއް ގާއިމްކުރުމާއި، ސަލާމަތީ މައުލޫމާތު ބަދަލުކުރުމުގެ ނިޒާމެއް ހެދުމާއި، ސަރަހައްދީ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ސިޔާސީ ގޮތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިގްތިސާދީ ގޮތުން ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ދިފާއީ ސިނާއަތްތައް ކުރިއެރުވުމަށް ވެސް މަސައްކަތްކުރެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ ނިޒާމަކުން އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ސަލާމަތީ ބާރާއި، ބައިނަލްއަޤުވާމީ މައިދާނުގައި އަޑުއިއްވުމުގެ ގާބިލްކަން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކުރާނެކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މިފަދަ ކަމަކީ ދުރު ރާސްތާގެ ވިސްނުމަކަށް ބޭނުންވާ ކަމެއް ނަމަވެސް، މިއީ ސަރަހައްދުގެ އަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.

ތާރީޚަށް ބަލާއިރު، އަރަބި ލީގު އުފެދުމުގެ ބޭނުމަކީ އަރަބި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން އުފައްދައި، ސަރަހައްދީ ސަލާމަތް ދެމެހެއްޓުމެވެ. ނަމަވެސް، ހިނގައިދިޔަ އެތައް ހަނގުރާމަތަކާއި، ސިޔާސީ ބަދަލުވުންތަކުގައި، އަރަބި ލީގަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ދައުރެއް އަދާކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ. މިސާލަކަށް، 1990 ވަނަ އަހަރު ކުވައިތަށް ޢިރާޤުން އަރައިގަތް ހާދިސާގައި، އަރަބި ލީގުގެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ހިޔާލު ތަފާތުވެ، އޭގެ ހައްލު ހޯދުމަށް ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ބަރޯސާވާން ޖެހުނެވެ. މިފަދަ ކަންކަމަކީ، އަރަބި ސަލާމަތީ ނިޒާމުގެ ބަލިކަށިކަން ދައްކުވައިދޭ ހާދިސާތަކެކެވެ. ޝައިޚް ސަލީމްގެ ބަސްފުޅުތަކަކީ، މިފަދަ ތާރީޚީ ފިލާވަޅުތަކުން އިބުރަތް ލިބިގަނެ، ކުރިމަގަށްޓަކައި މުސްތަގިއްލު ސިޔާސަތެއް ބިނާކުރުމަށް ގޮވާލެއްވުމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ ތަފާތުތަކާއެކު މިފަދަ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމަށް ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާނެކަން ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

އާޚިރުގައި، ކުވައިތުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ޝައިޚް ސަލީމް ޢަބްދުﷲ އަލް-ޖާބިރު އަލް-ސަބާހު، އަރަބި ލީގުގެ ނާކާމިޔާބީއާ ބެހޭގޮތުން ދެއްކެވި ވާހަކަތަކާއި، ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ބަރޯސާވުން ހުއްޓާލައި އަމިއްލަ ސަލާމަތީ ނިޒާމެއް ގާއިމްކުރުމަށް ގޮވާލެއްވުމަކީ، ސަރަހައްދީ ސިޔާސަތުތަކަށް އަލަށް ވިސްނާލުމަށް ބާރުއަޅާ، އަދި ސަރަހައްދުގެ މުސްތަގްބަލަށް ބޮޑު އަސަރުތަކެއް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އަރަބި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން އުފައްދައި، ދިފާއީ ގާބިލްކަން އިތުރުކުރުމަކީ، ސަރަހައްދަށް އަމާންކަމާއި ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި އަރަބި ގައުމުތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސިޔާސީ ހިތްވަރާއި، ދުރު ރާސްތާގެ ވިސްނުން އަދި ހަގީގީ އަމަލީ މަސައްކަތްތައް މުހިންމުކަމަށް ފާހަގަކުރެއެވެ.