އީޔޫ އަށް ހަޖަމުނުވެގެން އައިއާރްޖީސީ ޓެރަރިސްޓު ޖަމާޢަތަކަށް ހަދައިފި: އީރާނުގެ ބަޣާވާތް ފެއިލްކޮށްލުމުގެ ކަންތައް

އީރާނުގެ އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް (އައިއާރްޖީސީ) އަކީ ޓެރަރިސްޓު ޖަމާޢަތެއްގެ ގޮތުގައި ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން (އީޔޫ) އިން ކަނޑައަޅާފައިވަނީ، އެމެރިކާ އާއި އީޔޫގެ ފަރާތުން އީރާނަށް ގެނައުމަށް މަސައްކަތްކުރި ބަޣާވާތެއް އައިއާރްޖީސީ އިން ފެއިލްކޮށްލުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށް އީރާނުގެ ފަރާތުން ބުނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އީރާނާއި ހުޅަނގުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ގޯސްވެފައިވާއިރު، މިއީ ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ސިޔާސީ މާހިރުން ދެކެއެވެ.

އީރާނުގެ ދާޚިލީ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށް ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކުން، ޚާއްސަކޮށް އެމެރިކާ އާއި އީޔޫ އިން، ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން މަސައްކަތްކުރަމުން އައިސްފައިވެއެވެ. އީރާނުގެ އިސްލާމީ ނިޒާމު ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި އެމީހުން ދަނީ އެކި ގޮތްގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވަމުންނެވެ. އެގޮތުން، އެންމެ ފަހުން އީރާނުގައި ހިންގަން އުޅުނު ބަޣާވާތެއްގެ ފަހަތުގައި އެމެރިކާ އާއި އީޔޫގެ އަތެއްވާކަމަށް އީރާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރެއެވެ. މި ބަޣާވާތުގެ މަޤްޞަދަކީ އީރާނުގެ ސަރުކާރު ބަދަލުކޮށް، އެމީހުން ބޭނުންވާ ބަޔަކު ވެރިކަމަށް ގެނައުން ކަމަށް ވެއެވެ. ނަމަވެސް، އައިއާރްޖީސީގެ ހުޝިޔާރު އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން މި މަސައްކަތް ވަނީ ފެއިލްވެފައެވެ.

އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑަކީ އީރާނުގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބާރެކެވެ. އީރާނުގެ ދިފާއީ އަދި ސަލާމަތީ ކަންކަމުގެ އިތުރުން، ސިޔާސީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުންވެސް އެއީ ނުފޫޒުގަދަ ބާރެކެވެ. އެމީހުންގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަސާސްތައް ދިފާއުކުރުމާއި، ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކުން ގައުމު ސަލާމަތްކުރުމެވެ. މި ފަހުން ހިންގަން އުޅުނު ބަޣާވާތް ފެއިލްކޮށްލުމުގައި އައިއާރްޖީސީގެ ދައުރު ވަރަށް މުހިންމުކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެމީހުންގެ ހުޝިޔާރު އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، ގައުމީ ސަލާމަތަށް ދެވޭ އިސްކަމުގެ ސަބަބުން، އީރާނުގެ ސަރުކާރު ވަނީ ބޮޑު ކާރިސާއަކުން ސަލާމަތްވެފައެވެ.

އީޔޫ އިން އައިއާރްޖީސީ އަކީ ޓެރަރިސްޓު ޖަމާޢަތެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅީ، އީރާނުގެ ހައްޤުތަކަށް އަރައިގަންނަ ކަމަށް ބުނެ، އެކިއެކި ސަބަބުތައް ދައްކައިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، އީރާނުގެ ސިޔާސީ ވެރިންނާއި މާހިރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، މިއީ އެމީހުންގެ މަޤްޞަދު ފެއިލްވުމުން އައި ހަޖަމުނުވުމުގެ ސަބަބުން ނަގާފައިވާ ބަދަލެކެވެ. އީޔޫގެ މި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން އައިއާރްޖީސީ އާއި ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކަށް އިޤްތިޞާދީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ މަގު ފަހިވެގެންދާނެއެވެ. މިއީ އީރާނުގެ ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓް ކުރުމާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ މުއާމަލާތްތަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ.

އީޔޫގެ މި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން އީރާނާއި އީޔޫގެ ގުޅުން މިހާރަށްވުރެ ބޮޑަށް ގޯސްވެގެންދާނެއެވެ. މިހާރުވެސް ނިއުކްލިއަރ އެއްބަސްވުމާއި އިންސާނީ ހައްޤުތަކާއި ގުޅޭ ގޮތުން ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް ހުއްޓެވެ. އައިއާރްޖީސީއަށް ޓެރަރިސްޓު ޖަމާޢަތެއްގެ ތައްގަނޑު އެޅުވުމަކީ އީރާނުގެ ސަރުކާރުން ބަލައިގަންނާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ ސަބަބުން އީރާނުން އީޔޫގެ މަޞްލަޙަތުތަކަށް އޭގެ އަސަރު ފޯރުވަން މަސައްކަތްކުރާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އަދި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ސަރަޙައްދީ ހަމަޖެހުމަށްވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރެވިދާނެއެވެ.

އީރާނުގެ ފަރާތުން މި ނިންމުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުށްވެރިކޮށްފައެވެ. އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އީޔޫގެ މި ނިންމުމަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ކަމަށާއި، މީގެ ސަބަބުން ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ހުޅުވިފައިވާ މަޝްވަރާގެ ދޮރުތައް ބަންދުވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އީރާނާއި ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަނީ ނުތަނަވަސް ގުޅުމެކެވެ. 1979 ވަނަ އަހަރުގެ އިސްލާމިކް އިންޤިލާބަށްފަހު، ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކުން އީރާނަށް ދަނީ އެކި ގޮތްގޮތުން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅައި، އެގައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް ހުރަސްއަޅަމުންނެވެ. އައިއާރްޖީސީ އަކީ މިފަދަ ހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކެއްގެ ކުރިމަތީގައި އީރާނުގެ މިނިވަންކަމާއި ސާބިތުކަން ދިފާއުކުރާ މުހިންމު ބާރެކެވެ.

އީޔޫ އިން އައިއާރްޖީސީ އަކީ ޓެރަރިސްޓު ޖަމާޢަތެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައެޅުމަކީ، އީރާނުގެ ސިޔާސީ މައިދާނަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްދާނެ ނިންމުމެކެވެ. މިއީ ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކާއި އީރާނުގެ މެދުގައި އޮތް ހަމަނުޖެހުން އިތުރަށް ގޯސްކޮށްލާނެ ކަމެކެވެ. ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތާއި ހަމަޖެހުމަށްޓަކައި ދެފަރާތުން މަޝްވަރާކޮށް ހައްލެއް ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުން މުހިންމެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން މަޝްވަރާގެ ދޮރުތައް ބަންދުވެ، ނުތަނަވަސްކަން އިތުރުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. މިކަމުގެ ހަޤީޤީ އަސަރުތައް ފެންނަން ފަށާނީ ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައެވެ.