ކުރިންވެސް އަދި މިހާރުވެސް ހަނގުރާމަ މި ކުރަނީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ދެމިތިބޭނަން: އީރާން
އީރާނުން އޭރުވެސް އަދި މިހާރުވެސް ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް މިކަން ދަމަހައްޓާނެ ކަމަށް އެ ގައުމުން ހާމަކޮށްފިއެވެ. މިކަން ހާމަކުރީ ސަރަހައްދީ ހަމަނުޖެހުންތައް އިތުރުވެ، ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. އީރާނުގެ މި ބަޔާނަކީ ފަލަސްތީނުގެ ކަންތައްތަކުގައި އެ ގައުމުން އަދާކުރާ ދައުރާއި، ސަރަހައްދީ ސިޔާސަތުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވައިލާ ބަޔާނެކެވެ.
ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައަށް އީރާނުން އެއްބާރުލުން ދޭން ފެށީ 1979 ވަނަ އަހަރުގެ އީރާނުގެ އިސްލާމީ އިންގިލާބަށް ފަހުގައެވެ. އޭގެ ފަހުން ޝިއާ މުސްލިމް ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އީރާނުން ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ މިނިވަންކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތާއީދުކޮށް، އިޒްރޭލްގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ވަރުގަދަޔަށް ފާޑުކިޔާފައެވެ. އެ ގައުމުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ފަލަސްތީނުގެ ބިމަކީ އިޒްރޭލުން ގަދަބާރުން ހިފާފައިވާ ބިމެކެވެ. މިހާރުވެސް އީރާނުން ދަނީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި ސިޔާސީ، މާލީ އަދި އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. އީރާނުގެ މި ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދީ ގުޅުންތަކަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ.
ތާރީހީ ގުޅުންތަކާއި އެއްބާރުލުން
ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި އީރާނުން މަސައްކަތްކުރަން ފެށީ 1979 ވަނަ އަހަރުގެ އިސްލާމީ އިންގިލާބާއެކުގައެވެ. އޭރުގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރު އިޒްރޭލާ އީރާނާ ދެމެދު ވަނީ ރަނގަޅު ގުޅުމެއް ބާއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް އިންގިލާބަށް ފަހު އީރާނުގެ ސިޔާސަތު ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. އީރާނުގެ އޭރުގެ ދީނީ ވެރިޔާ އާޔަތުﷲ ރޫހުﷲ ޚޮމޭނީ ވަނީ އިޒްރޭލްއަކީ މުސްލިމް އުންމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކަމަށް ހާމަކުރައްވާފައެވެ. އޭގެ ފަހުން އީރާނުން ވަނީ ފަލަސްތީނުގެ ހައްގުގައި މަސައްކަތްކުރާ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފައެވެ. މިގޮތުން ހަމާސް، އިސްލާމިކް ޖިހާދު އަދި ލުބްނާނުގެ ހިޒްބުﷲ ފަދަ ޖަމާއަތްތަކަށް އީރާނުން ދަނީ އެކި ގޮތްގޮތުން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ. މި ޖަމާއަތްތަކަކީ އިޒްރޭލާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދާ ޖަމާއަތްތަކެކެވެ.
ސަރަހައްދީ އަސަރުތަކާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ ގުޅުންތައް
ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައަށް އީރާނުން އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ސަބަބުން މެދުއިރުމަތީގެ ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ މާހައުލަށް ވަނީ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކާ އީރާނާ ދެމެދު ހަމަނުޖެހުންތައް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާއިން އީރާނަށް ތުހުމަތުކުރަނީ ސަރަހައްދުގައި ހަމަނުޖެހުން އުފައްދައި، ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކަށް އެހީތެރިކަން ދިނުމުގެ ތެރެއިން ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ނަގާލަން މަސައްކަތްކުރާ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުގެ މިކަހަލަ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ސަރަހައްދުގެ އެހެން ގައުމުތަކާއި ހާއްސަކޮށް ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ އީރާނާ ދެމެދުގައިވެސް ވަނީ ގުޅުން ގޯސްވެފައެވެ. ނަމަވެސް ދާދި ފަހުން މި ދެ ގައުމުގެ ގުޅުން ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިވެއެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގެ އުންމީދުތައް
އީރާނުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި އެ ގައުމުން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ދަމަހައްޓާނެއެވެ. މިއީ ފަލަސްތީނުގެ މައްސަލައަށް އީރާނުން ދެމުންދާ ވަރުގަދަ ތާއީދެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ ކަމެކެވެ. އީރާނުގެ މި ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ފަލަސްތީނާއި އިޒްރޭލްއާ ދެމެދު ސުލްހަ ގާއިމުކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކަށް އޭގެ އަސަރު ފޯރާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ބައިނަލްއަގްވާމީ މުޖުތަމައުގެ ގިނަ ބަޔަކު ދަނީ ދެ ދައުލަތުގެ ހައްލަކަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.
ފަލަސްތީނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި އީރާނުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްވެސް ދަމަހައްޓާނެ ކަމަށް އެ ގައުމުން ދިން ބަޔާނަކީ ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސަތަށް ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާނެ ބަޔާނެކެވެ. މިއީ އީރާނުގެ ބޭރުގެ ސިޔާސަތުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަނބުކަމުގައި ވެސް ބެލެވެއެވެ.
